🚪 ۱. راه‌های خروج (EXIT) – پربسامدترین مبحث

این مبحث، قلب تپنده سوالات مبحث سوم است و بیشترین تعداد سوال را به خود اختصاص می‌دهد.

تعداد و فاصله راه‌های خروج

• تعداد: تعیین حداقل تعداد خروجی بر اساس بار تصرف (تعداد افراد) ساختمان. مثلاً برای بار تصرف ۸۰۰ نفر، چند خروجی لازم است؟

• فاصله: فاصله استاندارد بین دو خروجی بر اساس بزرگ‌ترین قطر ساختمان (طبق بند 3-6-7-1 صفحه 103 مبحث 3 مقررات ملی ساختمان در صورت تجهیز به شبکه بارنده خودکار یک سوم و در صورت عدم تجهیز نصف قطر پلان).

عرض مفید راه‌های خروج

• راهروها: عرض مفید بر اساس تعداد افراد و نوع کاربری (مثال: پانسیون ۵۸ نفر، حداقل عرض ۱۱۰ سانتی‌متر، طبق بند 3-6-3-3-13 صفحه 77).
• پلکان‌ها: عرض مفید بر اساس تعداد افراد. برای کمتر از ۳۰ نفر، حداقل ۹۰ سانتی‌متر مجاز است. (طبق بند 3-6-4-3-2 صفحه 91)

طول مسیر خروج و بن‌بست

• مسیر پیمایش: حداکثر فاصله از هر نقطه تا خروجی.
• راهروی بن‌بست: حداکثر طول مجاز بر اساس نوع کاربری و وجود یا عدم وجود سیستم بارنده.

پله‌های قوسی و مارپیچ

• پله قوسی: مجاز است در صورت رعایت ابعاد مشخص (حداقل اندازه کف پله ۲۸ سانتی‌متر در فاصله ۳۰ سانتی‌متری از باریک‌ترین قسمت، بند 3-6-4-3-6 صفحه 92)
• پله مارپیچ: استفاده از آن در راه‌های خروج عموماً مجاز نیست، مگر در موارد خاص مانند واحدهای مسکونی کوچک و سایر موارد ذکر شده در بند 3-6-4-3-7 صفحه 92

بند 3-6-4-2-4 صفحه 85 نوع باز شدن درب‌ها و جهت بازشدن

• درب فضاهای با ۵۰ نفر متصرف و بیشتر، درهای واقع در دوربندهای خروج و درهای واقع در فضاهای پرخطر باید در جهت خروج (موافق) باز شود.

🏢 ۲. ساختمان‌های بلندمرتبه

سوالات مرتبط با ساختمان‌های بالاتر از ۲۳ متر (۸ طبقه) بسیار تخصصی و پرتکرار هستند.

• بند 3-10-6 صفحه 189: آسانسور آتش‌نشانی
• تعداد و ظرفیت: برای ساختمان‌های بالای ۴۰ متر، حداقل دو آسانسور با ظرفیت ۱۳ نفر (۱۰۰۰ کیلوگرم) الزامی است.
• مشخصات: دارای لابی با مساحت حداقل ۱۴ متر مربع و عرض 2.45 متر، درب با مقاومت 45 دقیقه و لابی با مقاومت 1 ساعت.

🏷️ ۳. گروه‌های تصرف

تشخیص گروه‌های مختلف تصرف (مسکونی، اداری، تجمعی، آموزشی، درمانی، صنعتی و…) و ضوابط خاص هرکدام، از ارکان اصلی سوالات است.

بند 3-6-12 صفحه 118: مدارس (گروه آموزشی/فرهنگی)

• بند 3-6-12-10 صفحه 120: پنجره‌ها – چفت و بست باید حداکثر در ارتفاع ۱۳۵ سانتی‌متری از کف باشد، مگر اینکه ساختمان مجهز به شبکه بارنده باشد.
• بند 3-6-12-2 صفحه 118: مکان استقرار کلاس‌ها – کلاس‌های سال اول دبستان باید در تراز خروجی باشند.

مراکز درمانی (گروه درمانی/مراقبتی)

• بند 3-6-13-1-7 صفحه 121: طول دسترس خروج از جلوی در هر اتاق در راهرو حداکثر ۴۵ متر است.

رستوران‌ها و هتل‌ها (گروه تجمعی و مسکونی موقت)

• محدودیت‌های ارتفاع و مساحت بر اساس نوع ساختار

🔥 ۴. سیستم‌های اعلام و اطفاء حریق

سیستم اعلام حریق

• بند 3-5-5- صفحه 59: نصب جعبه دستی – در ساختمان‌های بلند، حداقل دو جعبه در هر طبقه الزامی است.
• بند 3-5-7-3 صفحه 61: ارتفاع نصب
  • جعبه هشدار دستی: بین ۱۱۰ تا ۱۴۰ سانتی‌متر از کف.
  • پنل اعلام حریق (بند 3-5-7-6 صفحه 62) : ۱۵۰ سانتی‌متر (تا صفحه نمایش).
• شدت صوت آژیر (بند 3-5-7-4 صفحه 61): در محیط‌های پر سر و صدا (بیش از 90 دسی‌بل)، باید از فلاشر (چراغ چشمک‌زن) نیز استفاده شود.

سیستم بارنده خودکار

• تأثیر آن در افزایش ارتفاع و مساحت مجاز ساختمان.
• کاهش مقاومت مقابل آتش دیوار بین دو ساختار مختلط

🧱 ۵. مصالح و مقاومت در برابر آتش (فصل 8 صفحه147)

• درجه‌بندی مقاومت: برای اجزای مختلف ساختمان (ستون، دیوار، کف، پله) بر اساس ساعت (۱، ۱.۵، ۲، ۳ ساعت).
• دیوارهای خارجی (جدول 3-3-2-ب صفحه 38): درجه مقاومت آن‌ها بر اساس فاصله از مرز ملک (مجزاسازی حریق) تعیین می‌شود.
  • اگر فاصله کمتر از ۱.۵ متر باشد، مقاومت از هر دو طرف دیوار آزمایش می‌شود. (بند 3-8-3-5 صفحه 149)
• دوربند شفت آسانسور و شوت زباله: باید غیرقابل سوختن و دارای حداقل ۱ تا ۲ ساعت مقاومت باشند.

📐 ۶. ابعاد و فضاها

• ارتفاع راه خروج (بند 3-6-2-12 صفحه 66): حداقل ۲۱۰ سانتی‌متر (می‌توان در حداکثر 50% مساحت فضا ارتفاع ۲۰۰ سانتی‌متر باشد و وسائل کنترل کننده حرکت نباید بلندی قد راه را به کمتر از 195 کاهش دهند)
• برآمدگی‌ها (بند 3-6-2-13-2): در ارتفاع بین 70 تا 200 حداکثر پیش آمدگی 10 سانتیمتر
• فضای پناه گرفتن (بند 3-6-3-19-5 صفحه 80):
  • مساحت: حداقل ۰.۶ متر مربع به ازای هر نفر در تصرف د-3 و اعداد متفاوت تر در سایر تصرف‌ها (مثلاً برای ۱۰۰ نفر، ۶۰ متر مربع).
• فضاهای فرعی حادثه‌خیز (بند 3-2-3 صفحه 27): حداکثر ۱۰ درصد از مساحت طبقه را می‌توانند اشغال کنند.

🪜 ۷. پلکان‌های خارجی و طرح قیچی

• پلکان و شیبراه خارجی: به عنوان راه خروج در ساختمان‌های تا ۶ طبقه و ۲۳ متر ارتفاع مجاز است، اما با شرایطی خاص طبق بند 3-6-3-3-11 صفحه 76
• پلکان طرح قیچی: در صورت رعایت فاصله ورودی‌ها و جداسازی کامل با دیوار ۲ ساعته، می‌تواند به عنوان دو خروجی مجزا در نظر گرفته شود. مطابق بند 3-6-7-2 صفحه 104

🚒 ۸. دسترسی آتش‌نشانی

• عرض معبر: برای ساختمان‌های با ۲۳ متر ارتفاع، حداقل عرض مفید معبر 8 متر است. مطابق جدول 3-12-2 صفحه 200
• فضای استقرار خودرو: ابعاد ۱۰ در ۱۰ متر برای استقرار خودرو آتش‌نشانی در محوطه. عرض ورودی حداقل 6 و ارتفاع آن 4.5 متر است.
• فاصله محل استقرار خودروهای آتش‌نشانی تا ساختمان (بند 3-12-3-1 صفحه 200): ساختمان گروه یک حداقل 2.5 و حداکثر 10 متر و ساختمان گروه دو حداقل 4.5 و حداکثر 10 متر

💨 ۹. سیستم‌های کشف دود و تهویه

• دمپرهای آتش و دود (بند 3-8-12 صفحه 171): نصب آن‌ها در محل عبور کانال‌ها از دیوارهای مقاوم در برابر آتش الزامی است و باید دارای برچسب شناسایی باشند.
• تهویه پارکینگ‌ها: نیاز به گشودگی‌هایی با مساحت مشخص برای تهویه طبیعی. مطابق بند 3-11-3-7 صفحه 197

⚖️ ۱۰. قوانین عمومی و کلیدی (بند 3-6-2-15 صفحه 67)

• تغییر تراز کف: تغییر تراز کمتر از ۳۰۰ میلی‌متر باشد باید با سطح شیبدار انجام شود.
• روشنایی راه‌های خروج: شدت روشنایی نباید از ۱۰ لوکس کمتر باشد.
• درهای خودکار بسته‌شو (بند 3-6-4-2-9 صفحه 87): واقع در مسیر خروج نباید هیچ گاه در وضعیت باز نگه داشته شوند.
• آتریوم (بند 3-11-1 صفحه 191): در صورت ارتفاع بیش از ۱۷ متر، نیازی به شبکه بارنده خودکار ندارد.